Investeren in je kind

Het maatschappelijke klimaat verruwt. De mens wordt intoleranter en harder naar zijn medemens toe. Accepteren van gezag en autoriteit is geen vanzelfsprekendheid meer. Respect is ver te zoeken. Normen en waarden zijn aan het vervagen. De moderne mens leeft in een prestatie en een ieder-voor-zich cultuur. Een samenleving die inprent dat je altijd succesvol en onafhankelijk moeten zijn. Je bent je eigen product geworden. Het gaat om jou ego. De maximalisatie van het eigen geluk komt op de eerste plaats. Carrière maken, meer spullen kopen en met iedereen in verbinding blijven staan is de prioriteit. De mens houdt bijna geen tijd meer over. En als hij tijd over houdt, dan wil hij dat liefst aan zich zelf besteden. En het opvoeden van de kinderen dan? Tja daar is steeds minder tijd voor over.

Het opvoeden van kinderen wordt tegenwoordig door sommige ouders als een bijproduct gezien. Als iets wat je erbij doet. Het heeft geen topprioriteit. De verantwoordelijkheid voor het opvoeden van het kind wordt als een taak gezien van de ander. Het nieuwe leven wordt na de geboorte linea directa gedumpt bij de crèche, groot ouders, of bij een vriendin zodat deze ouders hun eigen carrière kunnen blijven najagen. Ouders realiseren zich niet dat dit niet ten goede komt van het kind. Als je je kind niet op de eerste plaats zet maar deelt met je eigen leven wat voor signaal geef je dan aan het kind? Dat je er niet onvoorwaardelijk voor bent. Het is liefde met voorbedachte rade en onder voorbehoud. Dat schaadt het kind en de samenleving. Want investeren in je kind is investeren in de samenleving.

Uit onderzoek blijkt dat het uitmaakt wie het kind opvoedt. Het is cruciaal dat het kind zoveel mogelijk bij de ouders is zodat het zich kan hechten. De moeder moet er dan onvoorwaardelijk zijn, vooral de eerste vijf jaar want in eerste instantie hecht het kind zich aan haar. Dáár wordt de basis gelegd voor het gevoel van geborgenheid, veiligheid en sociaal gedrag (1). Als je voor het kind niet volledig wil zorgen en ervoor wil zijn, hoe moet het kind als het gaat deelnemen aan de samenleving er dan voor zichzelf zijn? Als het de wederkerigheid, het ontvangen en geven van liefde niet kent hoe moet het kind als het volwassen is geworden bijdragen aan menselijke samenleving? Het groot geworden kind kan niet aan zijn medemens geven wat het als klein kind niet heeft ontvangen van haar ouders.

Volgens Gitty Feddema, sociale pedagoge, schaadt de afwezigheid van de ouders bij de opvoeding van het kind de samenleving (ibid). Het maakt de samenleving onleefbaar. Je ziet het terug in de verarming van de samenleving als het op normen en waarden aankomt: kinderen luisteren slecht, zijn onverschillig naar anderen toe, gaan over grenzen heen, vertonen agressief gedrag en het gezag en respect voor autoriteit neemt af. Daarnaast krijgen kinderen en jongeren steeds meer fysieke en psychologische klachten. Allemaal facetten die volgens haar te herleiden zijn naar het gebrek aan zorg van de ouders aan het kind.

Natuurlijk zijn er genoeg ouders die hun kinderen wel alle liefde en aandacht geven en dat moet benoemd worden. Toch blijkt veertig procent van de ouders problemen te hebben met tijd vrij maken voor de opvoeding van de kinderen. Dat was twee decennia geleden nog maar tien procent. Het niet vrijmaken van ‘qualitty time’ voor de opvoeding van het kind begint al voor de geboorte. Margriet Sitskoorn, hoogleraar klinische neuropsychologie aan Tilburg University stelde dat zwangere vrouwen minder tegen hun buik praten omdat ze op hun mobiel aan het starren zijn met als gevolg dat de kinderen taalachterstand oplopen (3). Wat schrijnender is is dat de sterkste band die bestaat op deze aarde, en die meer dan 200.000 jaar oud is, de oeroude band tussen moeder een kind, nu verstoord aan het raken is. Na de geboorte van het kind verandert er echter niet veel. Tegenwoordig bestaat het opvoeden van het kind niet meer bijvoorbeeld uit een mooie boswandeling zodat het kind zich kan verwonderen van de schoonheid van de natuur en daar van kan leren. Nee, het kind wordt na een dag hard werken de gehele avond geparkeerd bij de moderne babysitter: het computerscherm. Het kind wordt hierdoor deels opgevoed door data en informatie die aan de andere kant van de wereld zijn ontwikkeld zonder dat de ouders hier enig inzicht en toezicht op hebben. Het positieve hieraan is dat wanneer het om educatief-relevante programma’s of games gaat, het de ontwikkelingen van het cognitieve denken bevordert. Wat niet goed gaat, en dus achter blijft in de ontwikkeling, is het regulieren van sommige emoties en of het gevoel wat daar samen mee hangt. Volgens Prof. Dr. Jan Derksen, klinisch psycholoog, lijkt overmatig beeldschermgebruik negatief samen te hangen met zelfbeeld, pro sociaal gedrag en psychosociaal welbevinden(4).

Het gezin is een micro afspiegeling van de samenleving. Als het thuis niet goed gaat heeft dat zijn uitwerking in en op de samenleving. Een kind op aarde zetten doe je daarom niet even ernaast en zeker niet in de complexe, en snel veranderende wereld waarin de mens nu leeft. Het besluit tot het nemen van kinderen moet  gepaard gaan met het nemen van de verantwoordelijkheid van de ouders om voor het kind er volledig te zijn. De verbondenheid tussen ouder en kind is de basis voor een goed sociaal en stabiel ontwikkeld kind. Het tijd nemen van het overdragen van levenslessen, wijsheid en traditie is van essentieel belang voor de verder ontwikkeling van het kind en levert een positieve bijdrage aan een ethische maatschappelijke vraagstukken. Tenslotte moet de overheid de ouders compenseren zodat er parttime gewerkt kan worden. Dit zal bijdragen aan een leefbaarder, respectvolle en sociale samenleving.

Oliver Khouri